UROLOGIA

1) Cystoskopia

cystoskopia – (gr. kystis – pęcherz, woreczek i skopeín – oglądać) – wziernikowanie pęcherza moczowego

Cystoskopia jest badaniem polegającym na oglądaniu wnętrza pęcherza moczowego za pomocą cystoskopu. Cystoskop jest narzędziem endoskopowym wykorzystującym układ optyczny do wizualizacji wnętrza pęcherza moczowego. Cystoskop gotowy do badania uzbrojony jest w układ optyczny (optyka) i źródło światła (światłowód). Obraz wnętrza pęcherza moczowego przesyłany jest do przetwornika a z niego na ekran monitora. W czasie badanie pęcherz moczowy wypełniany jest płynem.

Wyróżnia się dwa rodzaje cystoskopów – sztywne i giętkie. Cystoskop sztywny wyglądem przypomina metalową rurkę zaopatrzoną w porty służące do napływu i odpływu płynu wypełniającego pęcherz moczowy podczas badania. Cystoskop giętki jest narzędziem endoskopowym pozwalającym na dowolne poruszanie końcówką cystoskopu bez konieczności poruszania cystoskopem w obrębie cewki moczowej. Najczęściej stosowane są cystoskopy sztywne.

W czasie badania oprócz wnętrza pęcherza oglądany jest kolor moczu wypływający z obu moczowodów oraz cewka moczowa.

W jakim celu wykonywana jest cystoskopia 

Cystoskopia jest niezastąpionym badaniem w diagnostyce urologicznej. Pozwala na uwidocznienie zmian patologicznych zachodzących w pęcherzu moczowym. Cystoskopię najczęściej wykonuje się w przypadku :

podejrzenia guza pęcherza moczowego
krwiomoczu niewiadomego pochodzenia
nawracającego zapalenia pęcherza moczowego
podejrzenie kamicy pęcherza moczowego
wad rozwojowych cewki moczowej i pęcherza
podejrzenie gruźlicy pęcherza moczowego
objawów dyzurycznych niewiadomego pochodzenia
endoskopowego usunięcie ciał obcych
pobrania wycinków do badania histopatologicznego

Jak się przygotować do badania

Nie ma szczególnych zaleceń dotyczących przygotowania do badania cystoskopowego. Powiadom urologa o wiadomych Ci alergiach na leki i lekach, które mają wpływ na krzepnięcie krwi. Bezpośrednio przed badaniem oddaj mocz w toalecie. U pacjentów ze zwiększonym ryzykiem infekcji układu moczowego podaje się na dzień – dwa przed badaniem leki przeciwbakteryjne.

Sposób wykonania badania 

Cystoskopia wykonywana jest przez urologa w asyście pielęgniarki. Badanie wykonywane jest w znieczuleniu miejscowym (żel Lignocainowy). U pacjentów z silną reakcją bólową badanie może być przeprowadzone w znieczuleniu dożylnym lub regionalnym. Do cystoskopii w znieczuleniu pacjent musi być na czczo.

Cystoskopia wykonywana jest w pozycji ginekologicznej na fotelu urologicznym. W czasie badania pacjent leży na plecach z nogami zgiętymi w biodrach i kolanach pod kątem ok. 90 stopni. Nogi przytrzymywane są specjalnymi podpórkami.

Przed przystąpieniem do badania urolog przemywa ujście zewnętrzne cewki moczowej płynem odkażającym a następnie wprowadza do cewki moczowej żel miejscowo znieczulający i nadający poślizg. Następnie przez cewkę wprowadzany jest cystoskop a pęcherz wypełniany jest jałową wodą lub solą fizjologiczną. W czasie badania urolog ocenia cewkę moczową, pęcherz i obserwuje mocz wydobywający się z ujść moczowodów. Badanie z reguły trwa kilka do kilkunastu minut.

Czy cystoskopia jest bolesna ?

Większość pacjentów twierdzi, że cystoskopia jest mniej nieprzyjemna niż się spodziewali przed badaniem. W czasie cystoskopii w znieczuleniu pacjent nic nie odczuwa. W przypadku cystoskopii w znieczuleniu miejscowym pacjenci zgłaszają najczęściej uczucie parcia na mocz i pieczenie cewki moczowej. Ważne jest żeby pacjent spróbował zrelaksować sie podczas badania co znacznie podniesie jego komfort.

Cystoskopia z wycinkami

Cystoskopia z wycinkami jest badaniem podczas, którego pobierane są wycinki ze śluzówki pęcherza moczowego lub cewki moczowej. Zabieg wykonywany jest najczęściej w znieczuleniu dożylnym. Wycinki pobiera się specjalnymi kleszczykami endoskopowymi. Pobrany materiał wysyłany jest do badania histopatologicznego. Czasami po cystoskopii z wycinkami urolog może założyć cewnik Foley’a, który z reguły usuwany jest w ciągu kilkunastu godzin.

Co dalej po badaniu

Po cystoskopii możesz odczuwać uczucie parcia na mocz i pieczenie cewki moczowej, które samoistnie mijają w ciągu 1-2 dni. Należy pamiętać o zwiększonej ilości przyjmowanych płynów po badaniu.

W zależności od stanu pęcherza moczowego stwierdzonego podczas cystoskopii urolog ustala z pacjentem dalsze postępowanie. W dniu wykonania cystoskopii należy zwiększyć podaż płynów. Przez kilka dni po badaniu pacjenci przyjmują leki przeciwbakteryjne przepisane przez lekarza. Istnieje możliwość przejściowego pojawienia się krwi w moczu (krwiomocz) w czasie kilku dni po badaniu. Czasami zdarza się zakażenie układu moczowego wymagające zastosowania leków przeciwbakteryjnych.

U mężczyzn istnieje możliwość zatrzymania moczu po cystoskopii co wymaga założenia na kilka dni cewnika do pęcherza moczowego i zastosowania odpowiedniego leczenia farmakologicznego.

W przypadku pojawienia się jednego z poniższych objawów skontaktuj się ze swoim urologiem :

krwisty mocz z obecnością skrzepów krwi
zatrzymanie moczu
gorączka z bólem podbrzusza i towarzyszącym bólem okolic lędźwiowych
pieczenie lub ból przy oddawaniu moczu z towarzyszącymi parciami naglącymi i częstszym oddawaniem moczu

 

 

2) Operacja wodniaka

Wodniak jądra – łac. Hydrocele testis

Wodniak jądra jest zbiornikiem surowiczego płynu zgromadzonego między błoną ścienną i trzewną osłonki pochwowej jądra (tunica vaginalis). Wodniaki jądra dzielone są na wrodzone i nabyte. Objętość surowiczego płynu waha się od kilku do kilkuset mililitrów. Kolor płynu jest zmienny. Najczęściej jest wodojasny lub bursztynowy. W wodniakach pourazowych lub w przebiegu innych patologii (po urazie, skręcie jądra lub guzie jądra) może być z domieszką krwi.

Wrodzony wodniak jądra występuje u około 5-6 % noworodków płci męskiej. 10% wrodzonych wodniaków jądra występuje obustronnie. Powodem gromadzenia się płynu surowiczego w obrębie osłonek jądra jest niezarośnięcie wyrostka pochwowego. Jądra pod koniec rozwoju płodowego zstępują z jamy brzusznej do worka mosznowego pociągając za sobą wypustkę otrzewnej – wyrostek pochwowy. Lokalizacja jąder w mosznie zapewnia im niższe ciśnienie i temperaturę od tych panujących w jamie brzusznej.  Wyrostek pochwowy u części małych chłopców pozostaje otwarty co powoduje swobodne przepływanie płynu surowiczego wodniaka do jamy otrzewnej. Często rodzice zgłaszają powiększanie lub zmniejszanie wodniaka jądra w zależności od aktywności fizycznej dziecka. U większości pacjentów pod koniec 1 – 2 roku życia kanał ulega samoistnemu zamknięciu a wodniak wchłania się. W przypadku kiedy wodniak jądra nie ulega samoistnemu wchłonięciu nazywany jest on wodniakiem niekomunikującym. Wodniaki jądra, które nie ulegną samoistnemu wchłonięciu do 2 roku życia wymagają leczenia operacyjnego.

Nabyty wodniak jądra – jest najczęściej powikłaniem zapalenia jądra, najądrza lub wynikiem urazu. Może występować po operacjach przepukliny pachwinowej lub po laparoskopowej operacji żylaków powrózka nasiennego. Przyczyną powstawania wodniaka nabytego jest zaburzenie równowagi między powstawaniem a wchłanianiem płynu przez osłonkę pochwową jądra. Zdecydowana większość nabytych wodniaków jądra ma nieustaloną etiologię.

Diagnostyka różnicowa wodniaka jądra

Zanim postawi się rozpoznanie, że powiększenie moszny jest spowodowane wodniakiem jądra konieczne jest wykluczenie innych chorób powodujących powiększenie moszny. W rozpoznaniu różnicowym należy uwzględnić raka jądra, przepuklinę mosznową, zapalenie jądra i najądrza oraz obrzęki naczyniopochodne w przypadku podejrzenia obustronnego wodniaka jądra.

Rozpoznanie wodniaka jądra

Badanie przedmiotowe i USG moszny stanowią podstawę rozpoznania wodniaka jądra. Wodniak jądra powoduje niebolesne powiększenie moszny a skóra moszny ma prawidłowe ucieplenie i kolor. W badaniu USG widoczne jest prawidłowe jądro otoczone płynem. W zależności od etiologii wodniaka jądra płyn może być jednorodny lub niejednorodny. W wodniakach pozapalnych bardzo często obserwuje się gęsty płyn z domieszką białka i elementów białkowych.

Leczenie wodniaka jądra

Wodniak jądra leczony jest operacyjnie. Podstawowymi zabiegami są: operacja sposobem Winkelmanna i Bergamanna. Szczegółowe opisy operacji wodniaka jądra można znaleźć w artykule: Operacja wodniaka jądra.

Wodniak jądra a rak jądra

Pacjenci często zadają pytanie czy wodniak zwiększa ryzyko wystąpienia raka jądra. Wodniak jądra nie jest czynnikiem ryzyka wystąpienia raka jądra, jednak ze względu na brak możliwości palpacyjnego zbadania jądra może być przyczyną opóźnienia rozpoznania w przypadku raka jądra ze współistniejącym wodniakiem.

 

3) Operacja stulejki

Obrzezanie – łac. circumcisio

Obrzezanie  jest zabiegiem polegającym na okrężnym wycięciu zwężonej skóry napletka i odpowiednim jego zeszyciu. Jest to jedna z najstarszych procedur medycznych, którą wykonywano we wszystkich epokach i na wszystkich kontynentach. Obrzezanie wykonywane z powodów medycznych – leczenie stulejki lub kulturowych.

Obrzezanie wykonywane ze wskazań medycznych przeprowadzane jest w przypadku :

stulejka – łac. phimosis
balanoposthitis i balanoposthitis xerotica
nawracająca infekcja dróg moczowych, za której źródło podejrzewa się stan zapalny żołędzi lub napletka
podejrzenie zmiany nowotworowej napletka
załupek – łac. paraphimosis

Przeciwwskazania do wykonania obrzezania :

spodziectwo – łac. hypospadiasis
amoniakalne zapalenie skóry
chowające się prącie

Operacja wykonywana jest w znieczuleniu regionalnym lub nasiękowym. W czasie zabiegu urolog wycina zwężony napletek i zszywa ze sobą blaszki napletka. Istnieją dwa podstawowe style obrzezania różniące się ilością pozostawionej skóry i położeniem blizny po zabiegu. Blizna pooperacyjna położona blisko żołędzi określana jest jako obrzezanie low (nisko) zaś blizna położona dalej od żołędzi jako high – wysoko. W przypadku obrzezania niskiego wewnętrzna część napletka zostaje całkowicie wycięta. Ilość wyciętej skóry prącia stanowi podstawę różnicowania obrzezania na obrzezanie loose – luźne lub tight – ciasne, po którym w czasie wzwodu skóra prącia jest nieruchoma. Miejsce cięcia i ilość wyciętej skóry stanowią wyróżniki czterech styli obrzezania : low & tight, low & loose, high & tight, high & loose.

Każdy pacjent po obrzezaniu wymaga ścisłej kontroli po zabiegu. Część urologów zaleca pierwszą wizytę kontrolną w 3 dobie po operacji. Standardowo szwy usuwane są w 7 – 8 dobie po zabiegu. Czasami istnieje potrzeba pozostawienia szwów na dłużej.

Po zabiegu korzystne jest ułożenie prącia wyżej i przepłukiwanie prącia przegotowaną woda lub wodą z szarym mydłem po każdym oddaniu moczu.

Po operacji zalecany jest oszczędzający tryb życia przez około 2 tygodnie. Zalecany okres wstrzemięźliwości seksualnej wynosi około 6 tygodni.

Kiedy skontaktować się z urologiem ?

W przypadku gorączki, zaczerwienienia skóry, ropnej treści lub narastającego obrzęku należy niezwłocznie skontaktować się z urologiem wykonującym zabieg.

 

 

4) Wydłużenie wędzidełka

Operacja krótkiego wędzidełka – frenuloplastyka

 

Operacja krótkiego wędzidełka wykonywana jest w leczeniu krótkiego wędzidełka- łac. frenulum breve. Wędzidełko jest trójkątnym fałdem skóry pomiędzy spodnią stroną żołędzi a napletkiem. Zbyt krótkie wędzidełko powoduje trudności podczas zsuwania napletka z żołędzi i może powodować ból podczas stosunków płciowych. Często dochodzi do naderwania krótkiego wędzidełka podczas stosunku płciowego co może spowodować znaczne krwawienie. Wielokrotne naderwania wędzidełka powoduje jego zbliznowacenie i nasilenie dolegliwości.

Operacja krótkiego wędzidełka
 jest zabiegiem wykonywanym w znieczuleniu miejscowym. Urolog znieczula miejscowo okolicę krótkiego wędzidełka ostrzykując miejsce lignocainą. Kolejnym etapem zabiegu jest poprzeczne nacięcie wędzidełka i jego plastyka. Po uzyskaniu odpowiedniego efektu kosmetycznego zakładane są szwy wchłanialne.

Przed zabiegiem plastyki krótkiego wędzidełka nie jest konieczne żadne przygotowanie ze strony pacjenta. Pacjenci wrażliwi na stres i widok krwi powinni być na czczo przed zabiegiem przez minimum 6 godzin.

Po zabiegu konieczna jest codzienna toaleta operowanej okolicy. Zaleca się codzienne odprowadzanie napletka i przemywanie operowanego miejsca wodą z szarym mydłem lub roztworem rumianku. Wielu urologów zaleca stosowanie maści z antybiotykiem przez kilka dni po zabiegu. Leki przeciwbólowe w większości przypadków nie są konieczne. Najczęściej do frenuloplastyki wykorzystuje się szwy wchłanialne, które rozpuszczają się po kilku tygodniach.

Po operacji wędzidełka obowiązuje wstrzemięźliwość seksualna przez okres 4-5 tygodni aż do pełnego wygojenia rany pooperacyjnej. Po zabiegu może pojawić się niewielkie krwawienie – szczególnie podczas wzwodu. W przypadku wystąpienia krwawienia zaleca się uciśnięcie operowanej okolicy gazikiem przez kilka – kilkanaście minut. Jeśli krwawienie nie ustępuje konieczna jest konsultacja urologiczna. W przypadku ropnego wysięku z rany, obrzęku operowanej okolicy należy zgłosić się do urologa.

 

5)Usunięcie torbieli nasiennej

Rozpoznanie, diagnostyka i leczenie

Bardzo często mężczyzna sam jest w stanie wyczuć zmiany. Następnym krokiem jest odpowiednie leczenie, gdzie najważniejsze miejsce zajmuje badanie fizykalne. Podczas badania, lekarz naświetla strumieniem światła mosznę.

Torbiel napełniona jest płynem, dzięki czemu przepuszcza światło i bardzo łatwo jest odróżnić cystę od guza. Stosuje się również badania ultrasonograficzne, które służą do rozpoznania bądź wykluczenia raka jąder oraz inne, poważniejsze zmiany.

Torbiele o mniejszej średnicy pozostawia się jedynie do obserwacji, gdyż zazwyczaj ulegają one samowchłonięciu. Wykonuje się wtedy kontrolne badania USG. Jeżeli jednak torbiel jest duża i stopniowo się powiększa, konieczne jest jej usunięcie.

Chirurg wówczas dokonuje niewielkiego nacięcia, oddzielając torbiel od najądrza. Niestety, zabieg taki może wiązać się z uszkodzeniem najądrza i nasieniowodu, co w konsekwencji może prowadzić do bezpłodności. Co więcej, nawet po operacji zakończonej pomyślnie, torbiel może się nawracać.

Alternatywą dla zabiegu chirurgicznego jest tzw. skleroterapią, polegająca na usunięcie płynu z cysty i wstrzyknięciu w nią substancji prowadzącej do jej zabliźnienia. Zabieg ten natomiast jest również ryzykowny, dlatego też nie zaleca się jego stosowania, zwłaszcza u mężczyzn w wieku rozrodczym.

Każdy mężczyzna powinien o siebie zadbać i potrafić samodzielnie wykryć u siebie zmiany. Jeżeli odpowiednio wcześnie wykryje się problem, rokowania na przyszłość mogą być zadowalające. Zawsze należy skonsultować się z lekarzem, aby została postawiona odpowiednia diagnoza i przypisane odpowiednie leczenie.